به گزارش خبرگزاری فارس، مهمان این هفته برنامه «دستخط» از علمای شناخته شده قم بود؛ کسی که پدرش، یادگاران فراوانی در حوزههای علمیه و همچنین عرصههای سیاسی از خود به جا گذاشت و خودش نیز مسیر پدر را ادامه داد.
نظرات ویژه او درباره مسائل مختلف به صورت خاص مورد توجه قرار میگیرد. او که متولد ۱۳۴۱ و به نوعی دست راست پدر در دورانهای مختلف و همراه پدر در دوران تبعید قبل از انقلاب اسلامی بود، بعد از انقلاب اسلامی هم در عرصههای مختلف تاکنون حضور داشته و نظراتش به خصوص در حوزههای فرهنگی و دینی و علمی و حوزوی نظر خیلیها را جلب کرده است.
متن کامل گفتوشنود برنامه «دستخط» با حجتالاسلام والمسلمین فاضل لنکرانی را بخوانید:
*سلام عرض میکنم و خیلی خوش آمدید.
علیکم السلام و رحمت الله. بنده هم تشکر میکنم از این که لطف کردید این جلسه را تشکیل دادید و قبلاً هم شهادت موسس مذهب حقه جعفری و شیعه اثنی عشری، امام صادق (ع) را خدمت همه مسلمانان و شیعیان و بینندگان محترم تسلیت عرض میکنم.
*آیا ما توانستیم و به خصوص حوزههای ما، به زبان مردم و عامه بگوییم امام جعفر صادق (ع) چه کرد؟
اصلاً خود حوزههای علمیه محصول تلاشهای ائمه معصومین (ع) و بهخصوص امام باقر و امام صادق (ع) است. اگر امامت نبود، ما از فقه بهرهای نداشتیم، چون از زمان صدر اسلام و زمان پیامبر (ص) و بعد از زمان امیرالمومنین (ع)، امام حسن مجتبی، دورانشان دورانی نبود که بتوانند ابعاد فقه را مطرح کنند. زراره یکی از اصحاب درجه اول امام باقر (ع) است. یک زمانی مسألهای از مسائل حج را از امام باقر (ع) سوال کرد و حضرت پاسخ دادند. بعد به حضرت عرض کرد، من 40 سال است مسائل حج را از شما سوال میکنم و هنوز تمام نشده است. یک خانهای که کعبهای دارد و سعی صفا و مروهای و عرفات و یک منا دارد، چه میزان مسائل دارد؟ حضرت به زراره فرمودند چه توقعی داری! خانهای که دو هزار سال قبل از خلقت آدم محل طواف ملائکه الهی بود، میخواهی با 40 سال مسائل آن را تمام کنی؟!
همین امسال کرونا ایجاد شده است. آیا این مخل به استطاعت مردم هست یا نیست؛ این را چه کسی باید مشخص کند؟ باید فقیه مشخص کند. من میخواهم عرض کنم اینها محصول روایاتی است که ائمه ما بیان کردهاند، یعنی از ائمه بیان شده است و ائمه مراقبت کردهاند این روایات همینطور باقی بماند، منظم و مدون شود. اصحابشان بنویسند تا اینکه امروز به دست ما رسیده است. یکی از ممیزات فقه شیعه و مکتب شیعه این است که ائمه ما مراقبت بر این میکردند کلمات آنها درست و محفوظ بماند تا به نسل امروز رسیده است.
*خیلی مقدمه خوبی بود؛ استفاده کردیم. امروز وضعیت حوزههای ما را چطور میبینید؟
اگر بخواهیم قضاوت منصفانه داشته باشیم حوزه بعد از انقلاب قابل مقایسه با حوزه قبل از انقلاب نیست. از چه نظر قابل مقایسه نیست؟ از این نظر که دامنه علوم در این حوزه بسیار توسعه یافته است. قبل از انقلاب اگر یک یا دو جلسه درس تفسیر در حوزه داشتیم که از یکی دو جلسه فراتر نمیرفت، اما الان بیش از 50 جلسه تفسیر و شاید بیشتر داشته باشیم. ما در قبل از انقلاب مراکز تحقیقی در حوزه نداشتیم، مراکز پژوهشی در حوزه نداشتیم؛ پژوهشها همه شخصی بود، پژوهشهای گروهی نبود. الان روزی نیست مسائل جدید فقهی به حوزه عرضه نشود. از ناحیه پزشکان، از ناحیه امنیت، از ناحیه فقه اجتماعی، از ناحیه فقه حکومتی، فقه سیاسی و غیره مسألهای نیست که به حوزه ارجاع داده شده باشد و از حوزه مطالبه شده باشد و حوزه پاسخ نداده باشد. الان از مرحوم والد ما کتابی درباره احکام پزشکان است که بیش از هزار مسأله پزشکی است که موضوعات آن در دو سه دهه اخیر درست شده است، تمام اینها جواب داده شده است. یک مطلب را نمیتوانم بگذرم و این که در مباحث اجتهادی، آن هم نه همه موارد، اما بخشی از بدنه حوزه، حوصله اجتهادی که علمای قدیم داشتند، ندارند.
*اینکه حوصلهاش را ندارند یعنی چه؟ یعنی علم این را ندارند یا وقت ندارند؟
نمیتوانند وقت بگذارند. گرفتاریها در زمان قدیم، خیلی کمتر از حالا بود. در زمان قدیم روحانیت یک مسئولیت درس، امامت جماعت و یک منبر و تبلیغ داشت. امروز روحانیت ما در متن جامعه است؛ فرض کنید یک مُلایی که ممکن است به اجتهاد رسیده باشد، آنقدر خودش را موظف میداند در حرکتهای اجتماعی همراه مردم باشد، در حرکتهای سیاسی به اعتقادی که دارد، نه به کار دستوری، در صحنههای سیاسی حضور داشته باشد... با این همه توسعه مسائل، مجال برای این که کسی بنشیند تحقیقات عمیقی که قبلاً انجام میشد را انجام دهد، کمتر است. نمیخواهم بگویم نیست؛ الان در مرکز فقهی قویتر از گذشته داریم و کار میکنند، اما بدنه عمومی حوزه قدری این جهت کمرنگ شده است.
در حوزه بیش از 300 درس خارج داریم. درسهای خارج قبل، استاد وقت میگذاشت، مثلا خود امام رضوان الله تعالی علیه که از مبرزترین اساتید درس خارج بودند، شاگردانی که درس اینجا مینوشتند غروب به منزل ایشان میبردند و با امام ملاحظه میکردند کجا درست است، کجا باید کم شود، کجا باید زیاد شود اما الان اینها کمرنگ شده است.
مثلا من درباره بحث تلقیح مصنوعی یک کار تحقیقی 20 سال پیش کردم و تا الان چند بار چاپ شده است. یک محققی از سوئیس سال گذشته پیش من آمد. گفت درباره این موضوع با کلیسا ارتباط گرفتم، با مراکز دیگر دینی ارتباط پیدا کردم، الازهر مصر و حتی نجف رفتم. این تحقیقی را که شما به عنوان فقه شیعه ارائه دادید، هیچ جایی ندیدم! در بحثهای قرآنی همینطور؛ الان آیت اللهالعظمی جوادی آملی تفسیر گستردهای که ارائه میدهند محصول بعد از انقلاب است. درباره مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) که حتماً یکی از سوالات شما شاید همین باشد...
*بله، یکی از برکات پدر بزرگوار شما همین تاسیس مرکز فقهی بوده؛ چند سال است؟
از 1376 تاکنون.
*شاید شما در این فرصت کم نمیتوانید همه چیز این مرکز را بیان کنید اما به اجمال میتوانید بیان کنید چه کارهایی در این حوزه انجام شده است.
بله. در سال 76 این مرکز تاسیس شد. این یک تحولی در درون حوزه بود. یک حوزه قوی و غنیتر در درون حوزه شکل گرفت. ما در بعد آموزش، پژوهش در فقه و تفسیر و امامت کار کردیم. در بعد آموزش میتوانم بگویم بیش از 50 مجتهد تربیت کردهایم. به معنای واقعی واقعی مجتهد هستند. حالا ممکن است بینندگان سوال کنند مجتهد به چه درد ما میخورد؟ آقایی یک زمانی گفته بود 700 رساله نوشته شده به چه درد ما میخورد؟ اولاً دروغ است و اگر ایشان 70 رساله را نشان من داد من به ایشان جایزه میدهم، ولی این ناشی از این است که ارزش اجتهاد را نمیدانیم. برادر بزرگوار! برای مرجعیت نیست. وقتی کسی مجتهد میشود با اجتهاد و فقاهت است که میتوانیم تمام نهادهای اجتماعی را ملزم کنیم در مسیر صحیح خودشان حرکت کنند.
رهبری معظم انقلاب، یک فتوای تاریخی درباره حرمت تولید سلاحهای کشتار جمعی دادند. فتوا را ایشان دادند، ولی کار علمی را باید چه کسی انجام دهد؟ مبانی این فتوا را چه کسانی باید استخراج کنند؟ ما در همین مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) دو سال به صورت مخفیانه کار کردیم، یعنی اجازه ندادیم رسانهای شود...
